DI TÍCH CHÙA THẮNG QUANG TỰ - ĐÔN THƯ
Chùa làng Đôn Thư có tên chữ là Thắng Quang Tự được xây dựng từ ngay sau khi lập làng, ban đầu tại khu xóm 10, thôn Đồng Tâm ngày nay, hiện còn các dấu tích Gò Chùa.
Sang triều Lê Trung Hưng, cụ Vũ Công Trấn đỗ Tiến sỹ (khoa Giáp Thìn 1724), Cụ đã tổ chức việc xây dựng lại chùa Đôn Thư và chuyển về tại địa điểm ngày nay trên một phiến đất rộng 3420 m2 phía Tây của làng liền kề Đê, gần bến cá Ngần sông Đáy. Thế đất tứ linh quần tụ, rộng rãi thoáng đãng, Chùa nhìn hướng Nam ra dòng Khoang Chằm sen bát ngát, cổng Chùa mở hướng Tây (lên đê).
Thắng Quang Tự được xây dựng theo kiểu chữ Đinh, có Bái Đường, có Thượng Điện kiểu Nội Công, ngoại Quốc. Tòa Bái Đường có 5 gian xây dựng theo kiểu lòng thuyền dài 18 m, rộng 8 m, gian giữa tiếp giáp với Thượng Điện dài 11 m, rộng 9 m. Kết cấu toàn bộ công trình là gỗ tứ thiết, chạm trổ Tứ linh: long, ly, quy phượng, Tứ quý: thông, cúc, trúc, mai; giá chiêng hoa văn quai lá chồng giường, đường nét kiến trúc đến nay còn nguyên bản triều Lê. Tường xây móng đá ong trên mặt đất, các vòm cuốn thượng điện và tường xây bằng gạch chỉ nung rơm, vữa xây vôi mật truyền thống, toàn cảnh bề thế, nguy nga và đến nay vẫn còn giữ gần như nguyên vẹn đường nét kiến trúc xây dựng cổ.
Các công trình khác như: Tháp Sư Tổ hiện còn cổ kính, công trình Tháp chuông chùa cũ được các cụ truyền miệng lại là đã chuyển ra dựng thành Phương Đình ở trước tòa Đại Bái Đình làng hiện nay. Điện Mẫu và Nhà thờ Tổ gần đây mới được sửa chữa lại.
Chùa Đôn Thư thờ Đức Phật Tổ Thích Ca Mâu Ni, thờ phật A Di Đà, Quan Âm Bồ Tát. Hệ thống tượng phật trong chùa da dạng, phong phú, tuy nhiên có một số pho tượng thừa theo các cụ trong làng truyền lại là do chuyển từ Chùa Hàng Tổng về khi bị phá.
Những năm kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, Chùa là nơi cất giấu tài liệu, vũ khí, đào hầm bí mật nuôi dưỡng cán bộ, du kích, đồng thời cũng là nơi có nhiều hội nghị quan trọng của địa phương và đặc biệt là sự kiện Hội nghị bí mật của Bộ tư lệnh Quân khu 3 và lãnh đạoTrung ương tổ chức trong 3 ngày từ mồng 8 đến 10/3/1968, khi hội nghị vừa rút đi khỏi, vào lúc 5 giờ sáng ngày 11/3/1968 (ngày 13/02/năm Mậu Thân) máy bay Mỹ đã trút bom xung quanh khu vực Chùa đã làm hàng chục ngôi nhà khu vực xóm 2, xóm 3 bị phá hủy hoàn toàn, nhiều ngôi nhà bị hư hại nặng, hơn 60 người chết và và hơn 40 người bị thương, nhưng riêng ngôi chùa thì chỉ bị những mảnh bom bắn vào làm hư hại nhẹ, đến ngày nay vẫn còn nhiều dấu tích các mảnh bom đạn Mỹ găm vào tường Chùa và làng Đôn Thư ngày nay còn có một ngày tưởng nhớ các nạn nhân bom Mỹ vào ngày 13/02 âm lịch hàng năm, thường gọi là ngày "giỗ bom".
Ngôi chùa rước đây là trung tâm chính sinh hoạt của các giới, các lứa tuổi ở làng. Chùa Đôn Thư đã là nơi sinh hoạt văn hóa tâm linh cho bao thế hệ người Đôn Thư và đã tạo nên một cốt cách của người Đôn Thư theo từng thời đại mang đậm chất nhân văn đã thể hiện đậm nét ở Bài minh của Quả chuông Chùa (thời Lê Hy Tông - Chính Hòa 1680-1705) và các tư liệu Hán văn của Thám Hoa Vũ Phạm Hàm. Qua thăng trầm của lịch sử, một thời gian chỉ còn các vãi già thường xuyên lên chùa, các hoạt động công cộng làng chủ yếu là ở Đình làng.
Năm 2010 vừa qua Chùa đã được quan tâm của chính quyền các cấp, Thượng Tọa Thích Trí Thiện ở chùa Lâm Đồng đã về thăm và giảng kinh Phật đã thể hiện tấm lòng yêu quý đất Đôn Thư, nhiều người đã về Chùa rèn luyện sức khỏe, tu tập học Phật pháp theo đúng chính pháp của Đức Phật Tổ, với thông điệp hòa bình, thực hiện tránh điều ác, từ bỏ nghiệp chướng tham, sân, si, yêu thương muôn loại chúng sinh, làm điều thiện, có cuộc sống giải thoát ngay tại trần thế này, đem tâm đức xây dựng xóm làng yên bình, quê hương đất nước văn minh, giàu đẹp.
Thời gian, mưa nắng và chiến tranh, Chùa xuống cấp. tường bao và cổng chính chưa được quy hoạch xây dựng. Trong mấy năm gần đây đã được bà con xa gần đem tâm công đức vào Chùa: mái ngói được đảo lại, cửa Tam Bảo được thay lại vững chắc, nền Tam Bảo Chính Điện được lát lại sạch sẽ,… và hiện nay UBND xã đang lập hồ sơ đề nghị Nhà nước công nhận Chùa Thắng Quang Tự là di tích lịch sử văn hóa.
Sư thầy Thích Đàm Chung hiện tuổi cao, sức khỏe yếu nhưng vẫn luôn suy nghĩ về Chùa và đã bày tỏ sự mong muốn nhân dịp ngày Lễ hội làng năm nay, hướng về ngày Đức Phật Đản sinh, bà con xa gần về chiêm bái cảnh Chùa đông hơn, đem tâm tích phúc công đức tiền của để tôn tạo Chùa làng cũng chính là gốc rễ tinh thần của Đôn Thư.
Đầu Xuân Tân Mão này, Ban bảo vệ di tích Đôn Thư đang có kế hoạch tăng cường cho các hoạt động sinh hoạt tìm hiểu Phật pháp của mọi tầng lớp nhân dân, mở rộng và lát lại sân Chùa, quy hoạch tường bao và xây lại cổng Chùa vào đúng vị trí hướng Tây như xưa và bước đầu đã có những tấm lòng công đức hướng về Chùa để làm từng phần những việc trên, tuy nhiên mức độ theo yêu cầu việc bảo tồn và phát huy những giá trị của di tích, các trang thiết bị phục vụ cho sinh hoạt của Chùa Đôn Thư hiện nay còn hạn chế, rất cần sự quan tâm của chính quyền các cấp, các ngành, của dân làng và các quý phật tử xa gần đem tâm công đức tu bổ cảnh quan để Chùa là nơi sinh hoạt tinh thần của mọi lứa tuổi trong làng và Thắng Quang Tự xứng tầm là ngôi chùa cổ của quê hương “Mỹ tục khả phong”.
Ngày Rằm tháng Giêng năm Tân Mão
Trần Hợp
MỘT VÀI HÌNH ẢNH VỀ THẮNG QUANG TỰ
Mái Chính điện
Hoa văn sau chính điện chùa và dấu vết bom Mỹ năm 1968
Một góc ngoài Bái Đường
Hoa văn tứ linh
Chuông chùa thời Chính Hòa
Khánh đá cổ
Cây thị cổ thụ
Các ý kiến mới nhất